Çorum’da misafire çayın yanında ilk ikram edilen şey çoğu zaman bir tabak leblebidir. Sarı, beyaz, şekerli, tuzlu, çifte kavrulmuş çeşitleriyle leblebi, şehrin adıyla birlikte anılan bir lezzettir. Leblebinin yanında ceviz, fındık, badem ve kabak çekirdeği de kış gecelerinin vazgeçilmezidir. Kuruyemiş, besin değeri yüksek bir atıştırmalıktır; ancak o kadar küçük ve lezzetlidir ki elin tabağa kaç kez gidip geldiği fark edilmez. Bu sayfada kuruyemişi nasıl seçeceğinizi, nasıl saklayacağınızı ve ne kadar yiyeceğinizi anlatıyoruz.
Leblebi Aslında Ne
Leblebi, nohudun ıslatılıp dinlendirildikten sonra birkaç aşamada kavrulmasıyla yapılır. Kavurma ustaları bu işlemi günlerce süren bir sabırla yürütür. Sonuçta ortaya çıkan ürün, nohudun proteinini ve lifini büyük ölçüde korur, üstelik fındık ve cevize göre çok daha az yağ içerir. Bu yüzden sade leblebi, kuruyemişler arasında kilo kontrolüne en uygun seçeneklerden biridir. Şekerle kaplanmış leblebi ise bambaşka bir üründür; şeker kaplaması onu atıştırmalıktan çok bir şekerlemeye dönüştürür. Tuzlu leblebide de tuz miktarına dikkat etmek gerekir.
Yağlı Tohumların Değeri
Ceviz, fındık ve badem, kalp sağlığı için faydalı doymamış yağlar, E vitamini, magnezyum ve lif içerir. Ceviz, bitkisel omega-3 yağ asitleri bakımından özellikle zengindir. Ancak bu değerli yağlar aynı zamanda yoğun enerji demektir. Bir avuç ceviz içi, küçük bir öğün kadar kalori taşıyabilir. Bu yüzden yağlı tohumlar, öğünlere eklenmesi gereken değil, bazı yiyeceklerin yerine geçmesi gereken besinlerdir. Kahvaltıda tereyağı yerine birkaç ceviz içi, ara öğünde bisküvi yerine bir avuç badem bu mantığa uygun değişikliklerdir.
Kavrulmuş, Tuzlu, Çiğ
Kuruyemiş alırken mümkünse çiğ ya da tuzsuz kavrulmuş olanları tercih edin. Tuzlu kuruyemiş, farkında olmadan günlük tuz alımını artırır ve daha fazla yeme isteği uyandırır. Evde çiğ fındık ya da bademi fırın tepsisine yayıp orta ısıda on dakika kadar kavurmak, hem kokusuyla mutfağı doldurur hem de tuz ve yağ eklemeden lezzetli bir sonuç verir. Kuruyemişleri hava almayan kavanozlarda, serin ve karanlık bir yerde saklamak önemlidir; yağlı tohumlar ışık ve sıcakta kolayca acılaşır. Kokusu ya da tadı değişmiş, küflenmiş görünen kuruyemişi yemeyin ve atın.
Bir Avucun Ölçüsü
Kuruyemişte en sık sorulan soru “Ne kadar?” sorusudur. Genel bir ölçü olarak günde bir avuç, yani yaklaşık otuz gram kadar karışık kuruyemiş çoğu yetişkin için uygundur. Bu ölçüyü tutturmanın en kolay yolu, kuruyemişi paketinden değil, küçük bir kâseye koyarak yemektir. Televizyon karşısında paketi kucağa almak, ölçüyü kaybetmenin en hızlı yoludur. Kilo vermeye çalışanlar için leblebi ağırlıklı bir karışım daha az enerji sağlarken, kilo almak isteyen ya da çok hareketli kişiler için ceviz ve badem oranı artırılabilir.
Çocuklar ve Kuruyemiş
Küçük çocuklarda bütün fındık, fıstık ve leblebi, boğulma riski taşıdığı için dikkatle verilmelidir. Bu yaş grubunda kuruyemişleri ezerek ya da toz hâline getirip yoğurda, lapaya veya kurabiye hamuruna karıştırmak daha güvenlidir. Ailede besin alerjisi öyküsü varsa, yeni bir kuruyemiş türünü denemeden önce hekime danışmak gerekir.
Bu yazıyı tamamlayan diğer konulara Çorum’da diyetisyen desteği sayfasından ulaşabilirsiniz.